Omdat Jan den Boon werd uitgeloot voor de studie geneeskunde, ging hij fysiotherapie studeren. Tijdens zijn werk werd zijn belangstelling voor bekkenbodemfysiotherapie gewekt en viel het hem op dat daar relatief weinig aandacht voor bestond. Na 5 jaar als fysiotherapeut te hebben gewerkt, ging hij alsnog geneeskunde studeren. Hij specialiseerde zich in de gynaecologie. Gezien zijn belangstelling en zijn ervaring als fysiotherapeut besloot hij om zich in het bijzonder te gaan toeleggen op bekkenbodemproblematiek. Een gesprek.

Personalia:
Dr. Jan den Boon, 47 jaar, uro-gynaecoloog, Isala Ziekenhuis, Zwolle
Wat is stressincontinentie en waardoor wordt het veroorzaakt?

Stressincontinentie is ongewild urineverlies bij drukverhogende momenten; niezen, hoesten, persen. Zowel mannen als vrouwen kunnen er last van hebben, maar de overgrote meerderheid is wel vrouw. En als gynaecoloog houd ik me natuurlijk alleen met vrouwen bezig.

Hoe kun je stressincontinentie krijgen?

Er zijn velerlei oorzaken bekend, maar heel belangrijk zijn de zwangerschap en de geboorte van kinderen; de bevalling. Maar daarnaast ook overgewicht, roken en hoesten. En ook leeftijd en de menopauze zijn risicofactoren.

Bestaat er zoiets als 'licht' en 'ernstig' urineverlies?

Er zijn geen goede objectieve criteria voor de ernst van het probleem. Het hangt namelijk helemaal van de patiënt af, hoe zij haar probleem ervaart. De mate van incontinentie loopt niet synchroon met de hinder die ervan wordt ondervonden. Dat wisselt per dag, per seizoen, per activiteit en per patiënt. Of en hoe je behandelt, hangt af van de mate waarin het de kwaliteit van leven van de patiënt beïnvloedt. En dat kan alleen die patiënt beoordelen.

Hoe groot kan die hinder zijn?

Die kan wel degelijk heel fors zijn. Vooral de sociale hinder die mensen ondervinden wordt als ernstig ervaren. Ze worden bang om hard te lachen, sporten niet meer, durven niet meer te drinken en worden geremd in hun seksuele leven. Ze gaan zich schamen voor hun probleem. En die schaamte, die sociale hinder, heeft een veel grotere impact op de kwaliteit van leven dan de praktische problemen die met stressincontinentie gepaard gaan. Het is gebleken dat het praten over incontinentie, na het praten over seks, het grootste taboe is.

Waarom lopen veel vrouwen veel te lang rond met hun urineverlies?

Dat komt door een bepaalde sociale acceptatie die bestaat onder een groot aantal vrouwen. Ze denken dat het er nu eenmaal bijhoort. Onbekendheid met de behandelmethoden speelt daarbij ook een belangrijke rol. Veel vrouwen weten simpelweg niet dat er iets aan gedaan kan worden. En dan bedoel ik natuurlijk niet inlegmateriaal, want dat lost het probleem niet op. Het valt me ook op dat veel huisartsen niet actief naar deze klacht vragen, zoals bij bijvoorbeeld wel bij hoge bloeddruk. Misschien zijn ze ook niet allemaal voldoende op de hoogte van de goede resultaten die gespecialiseerde bekkenbodemtherapie en opereren kunnen opleveren.

Wanneer raadt u fysiotherapie aan? En wanneer een operatie?

Het beleid is altijd éérst fysiotherapie proberen. Daarmee worden goede resultaten bereikt. Maar de patiënt heeft daarin ook zélf een verantwoordelijkheid. Je moet goed meewerken en je moet het onderhouden, anders komt het probleem weer terug. Pas als fysiotherapie niet lukt, vind ik opereren een optie. De reden hiervoor is dat aan een operatie toch altijd risico's kleven, zij het in dit geval gering.
Als mensen heel oud en lichamelijk beperkt zijn, is fysio minder succesvol. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld als de blaashals heel los zit. Ook dan biedt een operatie vaak uitkomst.

Welke methode van opereren heeft uw voorkeur?

De TVT en TVT-O methodes. De TVT-O is overigens de nieuwste generatie van de TVT, die nóg patiëntvriendelijker is. Door het gemak, de snelheid en de weinige complicaties zijn de TVT-methodes nu de standaard geworden voor operatieve behandelingen. Ik denk dat ongeveer 95% daarvan nu uit TVT-ingrepen bestaat.

Wat doet het TVT-bandje precies?

Het TVT-bandje is een onoplosbaar smal bandje in de vorm van een tape. Dit wordt zonder spanning onder de urinebuis gelegd zodat deze normaal blijft functioneren bij het plassen. Het probleem bij stressincontinentie is dat de urinebuis de druk van boven niet kan weerstaan, waardoor je dus urine verliest. Als je nu dat bandje plaatst, geeft dat zodanig steun aan de urinebuis, dat als er druk van boven komt, zoals bij hoesten en tillen, de urinebuis vanzelf wordt dichtgedrukt.

Wat is uw ervaring met deze ingreep?

Al voor het bandje in Nederland werd geïntroduceerd, in 1998, wist ik dat het concept een doorbraak betekende. Het is zo logisch, simpel en aantrekkelijk dat ik meteen van de positieve werking overtuigd was.
In 2000 ben ik ermee begonnen en sindsdien heb ik bij zo'n 250 patiënten de TVT-bandjes geplaatst. De resultaten zijn goed; de effectiviteit ligt boven de 80%. En het effect is ook blijvend, het bandje slijt niet.
Het is gewoon een zeer effectieve behandeling tegen stressincontinentie, waar weinig meer aan te verbeteren valt.